دکتر علیرضا شیخی | جراح مغز و اعصاب
علائم دیسک کمر در پاهابیماری های ستون فقرات

علائم دیسک کمر در پاها

دکتر علیرضا شیخی
نویسنده: دکتر علیرضا شیخی
انتشار : ۱۷ دی ۱۳۹۸

برای اینکه بتوانیم به راحتی راه برویم و پاهای خود را به حرکت در بیاوریم باید تعداد زیادی عصب در کمر کنار قرار بگیرد تا با کار عصب دهی که انجام می دهند سبب حرکت کردن پا شوند. در صورتی که یکی از عصب های کمر به دلایل مختلفی همچون بیماری دیسک کمر آسیب ببیند؛ کار عصب دهی به پاها مختل می شود و بیمار علاوه بر کمردرد، درد شدیدی را در پاهای خود احساس می کند. زیرا در بیماری دیسک کمر خصوصا زمانی که به شدیدترین حالت خود برسد و هسته بیرون ریخته دیسک برروی کانال نخاعی و ریشه های عصبی فشار وارد می کند در این صورت با فشار آوردن به عصب های حسی و حرکتی سبب بروز چنین علائمی در بیمار خواهد شد. زمانی فرد در حالت ایستاده قرار دارد یا حین راه رفتن است فشار بیشتری به عصب وارد می شود به همین جهت بیمار در هنگام راه رفتن و ایستادن نیز درد شدیدتری را در پاهای خود احساس می کند.

از این رو میتوان گفت یکی از مهم ترین نشانه های دیسک کمر، انتشار درد به پاهاست. اغلب بیماران در حین مراجعه به جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات، بیشتر از دردهای مربوط به انتشار یافتن به سمت پاها و اندام تحتانی شکایت می کنند. به دلیل اهمیت این نوع علائم دیسک کمر، در این مقاله سعی داریم به طور مفصل به بررسی آن بپردازیم.

تشخیص درد پا در دیسک کمر 

درد دیسک کمر به کجا می زند؟

دیسک کمر اصطلاحی است که برای آسیب دیدن و تخریب دیسک های بین مهره ای ستون فقرات نامبرده می شود. این اصطلاح به خودی خود بیماری تلقی نمیشود و در صورتی گفته می شود فرد به بیماری دیسک کمر مبتلا شده که دیسک ها از محل اصلی خود خارج شود و برروی اعصاب کنترل کننده پاها فشار بیاورند. یکی  از مهم ترین اختلالاتی که پس از بیماری دیسک کمر، فرد به آن دچار می شود درد شدید در پاهاست، اغلب افراد مبتلا به فتق دیسک از بروز چنین عارضه ای شکایت می کنند. بروز درد در پاها خود با نشانه هایی از قبیل احساس سوزش وخارش در پاها، احساس سردی و گرمی در پاها، احساس گرفتگی عضلات در پاها، بی حسی و ضعف شدید در پاها همراه است. همان طور که اشاره شد فرد مبتلا به دیسک کمر، ابتدا دردهایی را در ناحیه کمر خود احساس می کنند این علائم به همین موضوع محدود نمی شود و در صورت درگیر شدن عصب ها می تواند به ناحیه باسن، ران پا و حتی پشت زانو انتشار بیابد. هر چقدر اعصاب های بیشتری درگیر شوند این درد عمیق تر شده و ممکن است از زانو رد شود و به پشت پاشنه و انگشتان پا برسد. تمام این علائمی که اشاره شد وقتی تحریک عصب های کمر بیشتر شود ممکن است با نشانه هایی از قبیل بی حسی، گزگز و کرختی همراه باشد. این علائم زمانی به شدیدترین حالت خود می رسد که فرد شروع به راه رفتن بکند و یا در مدت طولانی در حالت ایستاده قرار بگیرد در این صورت بیمار خشکی، سردی یا داغی شدیدی در ناحیه پاها احساس می کند که باعث خالی شدن پاها و از دست دادن تعادل بیمار می شود.

علائم دیسک کمر در پاها چه زمانی ظاهر می شود؟

مطمئنا چنین علائمی سریعا پس از ابتدا به دیسک کمر ظاهر نمی شود و علائم اولیه مربوط به دیسک کمر معمولا به قدری خفیف است که فرد به آن توجهی ندارد. البته بروز علائم و دردهای ناشی از دیسک کمر به سلامت عمومی و سن بیمار نیز بستگی دارد اما با این تفاسیر زمانی فرد مبتلا به دیسک کمر دچار درد در پاهای خود می شود که عصب های حسی و حرکتی کمر تحت تاثیر دیسک های آسیب دیده قرار بگیرد. به همین جهت میتوان گفت بروز علائم دیسک کمر بستگی به مراحل درگیر شدن دیسک دارد. دیسک های بین مهره ای به یکباره بیرون نمیریزند یا از محل اصلی خود جدا نمی شود بلکه بروز چنین اتفاقی در پنج مرحله اتفاق می افتد. ابتدا پس از وارد شدن ضربه ها و فشارهای مکرر به دیسک ها، دیسک ها با گذشت زمان ضعیف شده و در معرض فرسودگی قرار می گیرند. زمانی که دیسک ها ضعیف و فرسوده شوند، انعطاف پذیری خود را از دست می دهند و در مرحله دوم با کوچکترین ضربه به دیسک، دیسک ها دچار برآمدگی و برجستگی می شوند که فرد در این مرحله با علائم جزئی همچون کمردرد کوتاه مدت همراه است. مرحله سوم زمانی رخ می دهد که یک ضربه یا آسیب به دیسک های برآمده وارد شود و دیسک ها دچار ترک خوردگی شوند در این صورت بیمار علاوه بر کمردرد ممکن است مبتلا به سوزش هایی در ناحیه کمر نیز شود. همان طور که میدانید هر دیسک از یک غشای بیرونی که نقش محافظت کننده از لایه درونی و هسته دیسک را برعهده دارد، تشکیل شده، در صورتی که دیسک های ترک خورده به موقع درمان نشوند در این صورت با وارد شدن کوچکترین ضربه ای به دیسک، هسته ژله ای دیسک از محل ترک خوردگی بیرون می ریزید و بر محل نخاع و اعصاب نخاعی فشار وارد می کند. از این رو بیمار علاوه بر کمردرد و سوزش و دچار درد ها و علائمی در پاها می شود. به عبارتی میتوان گفت بروز درد در پاها از جمله علائم دیسک کمر پیشرفته است و نیاز به اقدامات درمانی خاصی دارد.

از کجا بفهیم علائم درد در پاها نشانه دیسک کمر است یا سیاتیک؟

بروز درد در پاها علاوه بر اینکه افراد مبتلا به دیسک کمر را درگیر می کند. یکی از مهم ترین نشانه های ابتلا به سیاتیک نیز می باشد. سیاتیک نیز همچون دیسک کمر به خود خودی بیماری تلقی نمی شود و عصب سیاتیک به عنوان طولانی ترین عصب بدن که از ناحیه نخاع کمر کشیده شده به سمت باسن ادامه یافته تا انتهای ساقه پا و مچ پا کشیده می شود. از این رو در صورتی که این عصب تحت فشار قرار بگیرد بیمار به علائم همچون علائم دیسک کمر در پاها مبتلا می شود. احساس سوزش در پاها، درد در ناحیه باسن و پشت پا، ضعف و بی حسی شدید در پاها و ... از جمله عوامل شایع مبتلا به دیسک کمر می باشد. در صورتی که علائم بیرون زدگی دیسک در پاها یک طرفه باشد و فقط یک پا درگیر شود به این نوع دردها، دردهای سیاتیکی می گویند.

درد سیاتیک یا درد دیسک کمر

دیسک کمر یا سیاتیک؟ این سوال است که بسیاری از افراد مبتلا به دردهای انتشار یافته به پاهاه، از جراح ستون فقرات می پرسند و غالبا مشاهده شده که این دو کلمه را جابه جایی استفاده می کنند. شاید این دو بیماری با هم تفاوت هایی داشته باشند اما علت اصلی بروز دردهای سیاتیکی را میتوان به فتق دیسک کمر نسبت داد. پس میتوان گفت عصب سیاتیک به یکباره و به صورت خود به خود درگیر نمی شود بلکه یکی از بیماری های ستون فقرات عامل بروز چنین دردهایی می باشد. که در این میان حدود نود درصد علت دردهای سیاتیکی بیماری  بیرون زدگی دیسک کمر است و آن ده درصد باقی مانده مربوط به دیگر اختلالات ستون فقرات همچون تنگی کانال نخاعی و وارد شدن آسیب مستقیم به عصب سیاتیک می باشد. علت اصلی بروز درد در هنگام نشستن و راه رفتن در بیمارن مبتلا به دیسک کمر همین موضوع تحریک شدن عصب سیاتیک در ناحیه پشت ران می باشد. در صورتی که علائم دیسک کمر تنها با دردهای سیاتیکی همراه باشد درمان این نوع بیماری آسان است و تنها به کمک چندین جلسه فیزیوتراپی، آب درمانی و دارو درمانی میتوان فشار را از روی این اعصاب برداشت.

درمان علائم دیسک کمر در پاها را جدی بگیرد

در اغلب موارد برای درمان علائم و نشانه های دیسک کمر، نیازی به انجام جراحی ستون فقرات نیست و به کمک مصرف دارو، و به کارگیری روش های گرما درمانی، سرما درمانی و ماساژ درمانی میتوان تا حد زیادی علائم بیماری را کم کرد. در این میان مراجعه به فیزیوتراپی و انجام ورزش ها و کشش مخصوص به دیسک کمر می توان باعث بهبود این عارضه شد. اما از این روش های درمانی زمانی استفاده می شود که علائم دیسک کمر در مراحل ابتدایی خود باشد و دیسک های تخریب شده فشار زیادی به عصب وارد نمی کند. اما در صورتی که از علائم دیسک کمر در پاها صحبت می شود موضوع جدی است، و باید گفت دیسک فشار زیادی به عصب های حرکتی وارد می کند که این علائم ظاهر شده است. به همین جهت برای درمان این علائم باید از روش های درمانی پرتهاجمی تر همچون تزریق، جراحی با لیزر و جراحی باز دیسک کمر استفاده کرد تا از این طریق با تخلیه کامل دیسک های بیرون ریخته شده، علائم بیماری در پاها را بهبود بخشید.

جدیدترین مقالات:

جراح ستون فقرات

درمان دردپا حاصل از دیسک کمر با لیزر درمانی

ابتدا جراح ستون فقرات روش کم تر تهاجمی یا جراحی بسته همچون، تزریق ژل یا جراحی با لیزر را پیشنهاد می دهد. از جمله روش های جراحی بسته دیسک کمر شامل:

  • لیزر درمانی یا استفاده از انرژی نورانی لیزر جهت تبخیر دیسک های بیرون زده و کاهش فشار از روی ریشه های عصبی
  • تزریق ماده شیمایی به درون دیسک جهت جمع شدن ناحیه بیرون زده دیسک، که از شایع ترین روش های تزریق در درمان دیسک و دیگر بیمار های ستون فقرات میتوان به اوزون تراپی و تزریق دیسکوژل اشاره کرد.
  • عمل جراحی بسته دیسک کمر یا جراحی میکرو سرجری ستون فقرات که این جراحی ها به صورت جراحی میکرودیسکتومی کمر و میکرودکامپراسیون کمری انجام می شود و هدف هر دوی این جراحی ها، بهبود بخشیدن به علائم بیمار می باشد.
  • در صورتی که بیماری دیسک کمر به شدت ترین حالت خود یعنی جدا شدن دیسک کمر برسد. در این صورت حتما باید برای از بین بردن علائم دیسک کمر در پاها از جراحی باز یا جراحی لامینکتومی دیسک کمر استفاده کرد.