دکتر علیرضا شیخی | جراح مغز و اعصاب
بیماری صرع و حملات تشنجیعمومی

بیماری صرع و حملات تشنجی

دکتر علیرضا شیخی
نویسنده: دکتر علیرضا شیخی
انتشار : ۰۹ مرداد ۱۳۹۸

بیماری صرع

یکی از رایج ترین بیماری های عصبی است که جزءچهار بیماری عصبی مطرح دنیا به حساب می آید.که به دنبال اختلال در انتقال پیام عصبی بین سلول های مغز حاصل میشود. به عبارت دیگر،صرع بیماریست که از مجموعه اختلالات عصبی که همراه با حملات تشنجی ایجاد میگردد. ممکن است این حملات خفیف و یا برعکس خیلی طولانی مدت با لرزش های شدید همراه باشد.

بیماری صرع

تفاوت میان صرع و تشنج در چیست؟

چنانچه یک بار حمله اتفاق بیافتد؛تشنج می نامند و زمانی که تعداد حملات تشنجی در طی زمان کوتاهی چندین باراتفاق بیافتد. به اصطلاح علمی گفته می شود؛فرد دچار صرع شده است.این تشنج ها حتی اگر خفیف باشد باید فرد تحت درمان قرار بگیرد زیرا در بسیاری موارد در حین رانندگی و حتی شنا کردن میتواند جان فرد را به خطر بیاندازد.

بیماری صرع به چه علت ایجاد می شود؟

به طورکلی حملات تشنجی در بیماران مبتلا به صرع علت شناخته شده ای ندارند.اما تحقیقات این موضوع را اثبات کرده است که،حملات تشنجی دراثر فعالیت بیش از حد سلول های عصبی ایجاد می گردد.
همچنین ممکن است صرع در برخی افراد به دلیل آسیب های مغزی از جمله تومور یا سرطان مغز، به دلیل ضربه به سر،افت شدید فشارخون و قندخون و کلسیم خون،عفونت های ویروسی و باکتریال سیستم عصبی ونرسیدن اکسیژن کافی به مغزو .....رخ دهد.
وراثت در  صرع نقش قابل توجهی دارد. به این صورت که اگر فردی، بستگان درجه یکش دچار صرع باشند ریسک ابتلا به صرع در این فرد بالاتر خواهد رفت.

این بیماری معمولا با این علایم خود را نشان می دهد

روند غیر طبیعی فعالیت های مغزی موجب تشنج های مکرر و در نهایت سبب گرفتاری به صرع می شود و این بیماری علایمی مختلفی دارد ازجمله

  • غیرقابل فهم و بریده صحبت کردن
  • درگیر شدن ذهن و روان
  • فراموشی و از بین رفتن هوشیاری فرد
  • از دست رفتن کنترل دست و پا و در هم پیچیدن آنها
  • حس گیجی که معمولا موقت است

این علایم  در هرفرد بسته به شدت و نوع تشنج متفاوت است و در هر دور درگیر شدن به تشنج ممکن است فرد با انواع مختلف علایم روبرو شود

 

انواع بیماری های صرع

صرع بسته به اینکه کدام بخش از مغز را درگیر می کند به انواع مختلفی تقسیم می شود. این بیماری شامل دو نوع :

صرع جنرال یا منتشره 

این نوع تشنج ها همه ی مغز را درگیر می کند که خود چند مدل دارد

  • تشنج پتی مال یا غایب در این نوع تشنج ابتدا فرد حرکات خفیف ویا زل زدن از خود بروز می دهد.و کمی از سطح هوشیاری فرد پایین می آید.
  • تشنج کلونیک:این تشنج با پرش عضلات خود را نشان می دهد.و صورت و دست و گردن را درگیر می کند.
  • تشنج میو کلونیک:در این نوع تشنج به صورت کوتاه وگذرا و به صورت غیر منتظره تنشی در دست ها و پاها ایجاد می شود.
  • تشنجات تونیک:در این نوع تشنج عضلات بدن منقبض و سفت می شوند.وعضلات بازو پا و پشت به اصطلاح کرخ شده و باعث افتادن فرد بر روی زمین می شود.
  • تشنجات سقوطی یا آتونیک:این تشنجات باعث می شود فرد قدرت و توان دست و پای خود را از دست بدهد و به صورت ناگهانی روی زمین بیوفتد.
  • تشنج گراندمال:در این نوع تشنج فرد هوشیاری خود را از دست داده و بدنش دچار لرزش می شود و گاهی دچار بی اختیاری ادرار و در حین تشنج گاز گرفتن زبانش می شود.

تشنج-گراندمال

صرع پارشیال یا کانونی

این نوع تشنجات تنها یک نقطه از مغز را تحت تاثیر قرار می دهند.و دو نوع دارد

1-تشنجات ساده:این نوع تشنجات هوشیاری فرد را ا ز بین نمیبرد.اما حواس پنج گانه بویایی شنوایی و ... را تغییر می دهد.وباعث می شود به صورت ناگهانی دست و پا خواب رودو گزگز کند و حتی منجبر به سر گیجه نیز می شود.

2-تشنجاتdyscognitive:این تشنجات قوی تر هستند و می توانند هوشیاری و حواس فرد را به طور کلی از بین ببرند.و باعث می شود فرد بی دلیل دستهایش را بچرخاند به صورت دایره وار راه برود.

تشنجات

دلایل منجر شدن به  صرع

  • در اکثر موارد این بیماری علت خاصی و روشنی ندارد. اما در برخی موارد دلایلی از قبیل

  • موروثی بودن:ممکن است درگیر شدن به صرع به صورت ارثی و یاژنتیکی به فرد منتقل شود

  • آسیب های سر:این آسیب ها ممکن است بر اثر تصادف یا دیگر مشکلاتی که سر را درگیر می کند بوجود بیاید که در نهایت منجر به صرع می شود

  • انواع مشکلات مغزی:تومورها و سکته های مختلف مخصوصا در افراد بالای 35 سال

  • بیماری های عفونی:نظیر ایدز مننژیت و دیگر ویروس ها که دچار عفونی شدن بدن می شود

  • مشکلات مادرزادی:نوزاد قبل متولد شدن مغزش بسیار حساس است و بسیاری از مشکلات مادر مثل تغذیه نامناسب کمبود اکسیژن و عفونت همه روی آن تاثیر میگذارد و ممکن است نوزاد دچاد فلج مغزی یا صرع شود.

مقالات خواندنی:

جراحی بیرون زدگی دیسک کمر

 

بیمار در هنگام ایجاد حمله تشنجی دچار چه علایمی میشود؟

بسته به نوع صرع علایم تشنج متفاوت خواهد بود .بیماران تشنجی به دو دسته صرع بزرگ و صرع کوچک تقسیم میشوند.

صرع بزرگ:

در این نوع صرع،فرددچار بیهوشی،کبودی در ناحیه صورت،پرش ناگهانی حرکات دست و پا و ترشح کف از دهان میشود.مدت زمان این نوع صرع2-3دقیقه می باشد که بیمار پس از به هوش آمدن دچار سردرد وتهوع است وتا مدت زمان کوتاهی گیج و منگ خواهد بود.

صرع کوچک:

این افراد چندین ثانیه ارتباط خود را با محیط ازدست می دهند،حرکات انقباضی دست و پا،پلک زدن های پشت سرهم و خیره شدن بی اختیار از علایم صرع کوچک هستند که معمولا این نوع صرع در کودکان بیشتر رخ می دهد.

 

اقدامات لازم هنگام مواجهه با تشنج

آرامش خود را حفظ کنید و توجه نمایید که در حین تشنج نیازبه انجام اقدامات خاصی نیست فقط باید اجازه داد که حمله،سیر طبیعی خود را طی کند.
بیماررا به پهلو بخوابانید تا به راحتی بتواند نفس بکشد.
بیمار را از وسایل و اشیا سخت منزل دور نگه دارید تا در هنگام حرکت غیرارادی دست و پا،دچار مصدومیت نشود.
به هیچ وجه بیمار را حرکت ندهید و تماس فیزیکی با او برقرار نکنید مگر اینکه بیمار در معرض خطر قرار گرفته باشد

چه عواملی خطر ابتدا به تشنج را درفرد مستعد افزایش می دهد؟

بروز احساساتی از قبیل ترس و ایجاد استرس
مسائل غم انگیز و خشم آور
قرار گرفتن در هوای خیلی گرم یا خیلی سرد
ایستادن در ارتفاع و نگاه کردن به پایین
انجام هرگونه حرکات سریع از جمله دویدن وهمچنین نگاه کردن به حرکات سریع
کمبود خواب و خستگی
پرخوری وبی تحرکی و برعکس آن عدم تغذیه کافی
مصرف الکل یا اعتیاد به مواد مخدر
عدم مصرف داروهای صرع

ایستادن-در-ارتفاع-و-نگاه-کردن-به-پایین

پیامدهای صرع

  • افتادن:با افتادن  در هنگام تشنج ممکن فرد سرش به جایی برخورد کند و دچار شکستگی یا حتی آسیب های جدی تر شود.
  • تصادف:در هنگام رانندگی اگر فرد دچار تشنج شود ممکن است کنترل خود را از دست داده و تصادف کند
  • در اکثر کشورها اگر فردی دچار این بیماری باشد محدودیت هایی وجود دارد و همچنین توانایی فرد را در هنگام تشنج میسنجند و یک دوره که از یک ماه تا چند سال ممکن است باشد را به فرد اجازه رانندگی نمی دهند تا از این بیماری خلاص شود و رو به بهبودی رود.  
  • تشنج در بارداری:زنان باردار اگر دچار تشنج شوند هم خود هم جنین در معرض خطر قرار می گیرند و حتی مصرف دارو برای این دسته افراد بسیار محدودیت دارد و ممکن است موجب نقص جنین شود.اما این بدان نیست که زنان دارای این بیماری نمیتوانند باردار شوند بله باید تحت نظر پزشک و با برنامه ریزی کامل باردار شوند.
  • مرگ  غیر منتظره وناگهانی:این افراد خطر مرگ ناگهانی برایشان وجود دارد هرچند این این اتفاق بسیار کم است  و دلیل خاصی برایش مشخص نشده اما میتواند مشکلات قلبی و تنفسی در آن دخیل باشد.